Al direk lor kontni prinsipal
NBNando BodhaSit ofisiel

Me Nandcoomar Bodha

Biografi

Parkour Nandcoomar « Nando » Bodha, depi Pamplemousses ziska Parlman ek latet diplomasi morisien.

01 · 1954 — 1973

Bann rasinn: Pamplemousses

Enn zanfan dan Nor, garson enn fami travayer, ki lekol piblik morisien finn amenn ziska Royal College Port-Louis.

Nandcoomar Bodha, ki tou Moris konn sou nom Nando Bodha, finn ne le 3 Fevriye 1954 dan distrik Pamplemousses, dan nor lil. Li grandi dan enn fami modes: so papa ek so mama ti bann travayer, ek lakaz fami, fer an dibwa ek an tol, ti resanble ar plizir milye lakaz dan bann vilaz morisien sa lepok-la.

Sa lanfans-la kit dan li enn konviksion ki pou akonpagn li pandan tou so parkour: ledikasion se premie lasanser sosial enn nasion. Enn zelev serye ek travayer, an 1966 li gagn enn plas dan Royal College Port-Louis, enn bann kolez pli eksizan dan pei, gras a enn ti bours. Li kontinie so leskolarite laba ziska 1973.

Sa bann lane kolez-la, ant vilaz ek lavil kapital, form so latasman pou lalang franse, pou literatir ek pou deba lide. Zot osi fer li konpran seki Larepiblik kapav ofer enn zanfan ki sorti dan enn milye modes kan lemerit rekonet.

02 · 1974 — 1981

Formasion: depi La Réunion ziska Rennes

Depi bann siens imin ziska lamenazman irbin, enn formasion iniversiter franse ki pou form so vizion lor teritwar.

Apre Higher School Certificate, Nando Bodha al etidie dan lansegnman siperier franse. Li koumans par bann siens imin dan Centre universitaire de La Réunion, avan li al rant an 1977 dan l'Université Rennes 2, an Bretagne.

Dan Rennes, li spesialize dan lazeografi ek dan lamenazman teritwar. An 1981, li sitenir enn memwar lor irbanism operasionel ek konsiltasion dan kartie Cleunay, dan Rennes, sou direksion zeograf Michel Phlipponneau. Sa size-la pa ti enn size ordiner: kouma transform enn lavil ansam ek bann dimoun ki viv ladan?

Sa kestion lamenazman fer ansam ar dimoun, lor larout, lozman ek mobilite o servis bann abitan, li pou retrouv li plis ki trant an pli tar, kan li pou dirize Minister Infrastriktir Piblik.

Pli tar, li azout ledrwa dan so formasion: diplome an drwa (LLB) dan Liniversite Wolverhampton, Rwayom-Ini, li rant dan bar morisien ant lafin bann lane 1990 ek koumansman bann lane 2000. Se la ki sorti tit « Maître » ki akonpagn so nom zordi.

03 · 1981 — 1995

Laparol piblik: profeser, zournalis, dirizan MBC

Profeser, prezantater zournal televize, konseye Sir Anerood Jugnauth ek apre direkter zeneral MBC: kinz an o servis linformasion.

Kan li retourn Moris an 1981, Nando Bodha ansegn franse dan Lycée La Bourdonnais. Lane swivan, li rant dan Mauritius Broadcasting Corporation, kot li vinn zournalis ek prezantater zournal televize depi 1982 ziska 1985. So vizaz ek so lavwa rant lerla dan lakaz bann Morisien.

An 1986, lor demann Sir Anerood Jugnauth, li rant dan biro Premie minis kouma atase de pres. Lerla koumans enn relasion konfians ki pou dire pandan plizir dekad ar sa dimoun ki li konsider kouma so mantor politik. Li dekouver depi andan kouma enn Leta dirize ek bann eksizans kominikasion gouvernman.

An 1991, li nome direkter zeneral MBC, enn fonksion ki li okip ziska 1995. Li dirize lerla servis piblik radio ek televizion enn pei ki pe travers dan enn gran transformasion ekonomik.

04 · 1995 — 2000

Langazman: militan MSM

Enn premie kandidatir dan tanpet 1995, ek apre konstriksion pasians enn parkour militan ek zom lalwa.

Dan eleksion zeneral 20 Desam 1995, Nando Bodha prezant li pou premie fwa divan bann elekter, dan sirkonskripsion No. 6, Grand-Baie ek Poudre-d'Or, sou kouler lalians MSM-RMM. Lalians adver ranport enn viktwar total, avek tou 60 siez lil Moris. Li pa elir.

Sa defet fondater-la pa eloign li ar lapolitik. Dan Mouvement Socialiste Militant, li vinn enn bann lieutenant pli pros Sir Anerood Jugnauth, ek li pou okip pandan bokou lane fonksion sekreter zeneral parti, ziska Fevriye 2021.

An paralel, li gagn enn lisans an drwa (LLB) dan Liniversite Wolverhampton, Rwayom-Ini, ek li vinn avoka. An 1999, li pibliy avek Éditions Bénarès so premie roman, Beaux songes, lor lavi dan lakanpagn morisien.

05 · 2000 — 2005

Premie portfey: Tourism, apre Lagrikiltir

Elir dan Vacoas/Floréal an 2000, li rant dan gouvernman kouma minis Tourism ek Lwazir, avan li pran responsabilite Lagrikiltir.

Le 11 Septam 2000, Nando Bodha elir depite dan sirkonskripsion No. 16, Vacoas ek Floréal, sou labanier lalians MSM-MMM. Sa sirkonskripsion Plaines-Wilhems-la pou renouvel so konfians dan li kat fwa.

Kek zour apre, Sir Anerood Jugnauth konfie li Minister Tourism ek Lwazir. Konteks-la difisil: apre bann atanta 11 Septam 2001, transpor aerien dan lemond pe travers enn kriz profon. Me destinasion Moris kontinie progrese: lariv touris pas depi 656 453 an 2000 a 702 018 an 2003, ek bann reset sekter-la depi Rs 14,2 milyar a Rs 19,4 milyar, dapre bann statistik ofisiel, san ki kapav etabli enn lien direk avek enn mezir minis-la.

An 2003, dan gouvernman Paul Bérenger, li pran latet Minister Lagrikiltir. Laba li fer fas a enn dosie vital pou pei: reform rezim disik Eropeen, ki menas Protokol Disik ki Moris ti benefisie. Le 24 Zanvie 2005, dan enn renion informel bann minis Lagrikiltir Eropeen avek bann pei ACP ek bann pei mwins avanse, li porte, ansam ek Soudan, lavwa bann prodikter disik ACP, ek li plede pou enn kalandrie adaptasion ki rezonab pou bann lekonomi vilnerab.

06 · 2005 — 2014

Lider Lopozision, apre ankor enn fwa dan Tourism

Reelir an 2005 ek an 2010, li dirize lopozision parlemanter avan li retourn dan Minister Tourism ek Lwazir.

Reelir dan No. 16 dan eleksion 3 Zilye 2005, Nando Bodha asize dan lopozision. Depi Avril 2006 ziska Septam 2007, li okip fonksion Lider Lopozision dan Lasanble Nasional, enn sarz konstitisionel ki fer li vinn lenterlokiter institisionel gouvernman o nom minorite parlemanter.

Le 5 Me 2010, li reelir ankor enn fwa dan Vacoas/Floréal, sa fwa-la dan Lalians de l'Avenir. Le 11 Me, li retourn dan Minister Tourism ek Lwazir, ki li dirize ziska 26 Zilye 2011, zour ki bann minis MSM kit gouvernman. An 2010, Moris akeyir 934 827 vizitor.

Sa bann lane dan lopozision ek dan gouvernman donn li enn konesans profon lor de kote travay parlemanter: kontrol laksion piblik, ek dirize li.

07 · 2014 — 2019

Batiser: Infrastriktir Piblik ek Transpor Terres

Arive premie dan Vacoas/Floréal an 2014, li dirize pandan sink an enn gran program infrastriktir transpor.

Dan eleksion 10 Desam 2014, Nando Bodha arive premie dan sirkonskripsion No. 16 avek 20 201 vot. Le 15 Desam, li nome minis Infrastriktir Piblik ek Transpor Terres dan gouvernman Lalians Lepep.

So nom res atase ar Metro Express. Sou so responsabilite, proze-la aprouve, konpani Metro Express Ltd kree an 2016, ek kontra konsepsion-konstriksion sinie le 31 Zilye 2017 avek Larsen & Toubro pou Rs 18,8 milyar, ladan Rs 9,9 milyar finanse par enn don Lend. Premie ros poze an Septam 2017; Light Rail Act vote an 2019; premie faz, ant Port-Louis ek Rose-Hill, inogire le 3 Oktob 2019 par Premie minis Pravind Jugnauth ek Premie minis Narendra Modi; servis komersial koumanse le 10 Zanvie 2020. Konsa Moris retrouv enn transpor pasaze par ray, ki ti disparet depi 1956.

An paralel, li lans Road Decongestion Program, ki li prezant so kat volet dan Lasanble Nasional an Me 2016: lier A1-M1 ek so pon lor Grande-Rivière-Nord-Ouest, bann sanzer Jumbo, Phoenix ek Dowlut, Ring Road ek karfour Quai D. Program-la, ki ti estime o depar a Rs 34 milyar, redwir a Rs 15 milyar; apre sa, Korea Expressway Corporation fer so odit teknik ek finansie, ki enn memorandum lantant sinie le 5 Avril 2016 ankadre. Bann travay Phoenix ek A1-M1 koumanse an Mars ek an Avril 2018.

Li osi fer repar larout Terre-Rouge–Verdun, ki ti koupe par enn glisman teren an 2015, avek sipor bann ekspert franse: li rouver an Zilye 2019. Finalman, li reform sekirite routie, avek enn nouvo sistem sanksion an 2015 ek Road Traffic (Amendment) Act 2018, ek li modernize transpor piblik: renouvelman 328 bis, abribis nouvo zenerasion ek peyman vignette lor internet.

An 2016, Larepiblik desern li distinksion Grand Commandeur de l'Ordre de l'Étoile et de la Clé de l'Océan Indien (GCSK), pou so kontribision dan domenn politik ek sosial.

08 · 2019 — 2021

Diplomat: Zafer Etranze, Integrasion Rezional ek Komers Enternasional

Sef diplomasi morisien pandan de lane desizif: Chagos, louvertir komersial ver Lafrik ek Lasinn, pandemi.

Le 22 Mars 2019, Nando Bodha nome minis Zafer Etranze, Integrasion Rezional ek Komers Enternasional, me li gard Infrastriktir Piblik ziska eleksion. Reelir dan No. 16 le 7 Novam 2019, li konfirme ankor enn fwa latet diplomasi le 12 Novam.

So manda tom dan enn moman istorik pou souverennte Moris lor larsipel Chagos. Le 12 Zilye 2019, divan Lasanble Nasional, li rakont derasinman bann Chagosien, li rapel provizion Rs 50 milyon ki Bidze finn prevwar pou prepar reinstalasion, ek li koz lor mosion morisien ki finn depoze dan Indian Ocean Tuna Commission. An Zanvie 2021, enn lasam spesial Tribinal Enternasional pou Ledrwa Lamer estime ki souverennte Moris lor Chagos kapav dedwir depi bann konklizion Lakour Enternasional Lazistis.

Lor plan komersial, le 30 Septam 2019 Moris ratifie lakor ki kree Zonn Lib-Esanz Kontinantal Afrikin. Lakor lib-esanz ant Moris ek Lasinn, premie lakor ki Pekin finn sinie avek enn pei Afrikin, ek ki ti negosie sou so predeseser, sinie an Oktob 2019 ek rant an viger le 1e Zanvie 2021.

Fas a pandemi Covid-19, so minister organiz rapatriman bann Morisien ki ti bloke lor-deor, ladan apepre de mil ki ti pe travay lor bato krwazier. Apre ki Wakashio finn eswe, ek mare nwar ki finn swiv, le 13 Desam 2020 li resevwar dan Moris minis Zafer Etranze Zapone, Toshimitsu Motegi, pou dialog lor sekirite maritim, restorasion lanvironnman ek sipor pou bann peser.

09 · 2021 — 2024

Swa bann valer: demision ek Rassemblement Mauricien

An Fevriye 2021, li kit gouvernman ek MSM o nom so bann valer ek prinsip, ek apre li fonn so prop mouvman politik.

Le 6 Fevriye 2021, Nando Bodha remet so demision kouma minis Zafer Etranze, kouma sekreter zeneral MSM ek dan tou linstans parti. Li explike ki kiltir pouvwar ek fason MSM fonksione pa koresponn ankor ar bann valer ek prinsip ki touzour finn marke so parkour politik, ek ki bann lideal ki ti gid li depi so langazman akote Sir Anerood Jugnauth nepli la. Li gard so siez depite Vacoas/Floréal ek li al asize lor ban lopozision.

Le 30 Avril 2021, ansam ek Paul Bérenger, Xavier-Luc Duval ek Roshi Bhadain, li form Lalians Lespwar, enn platform komin lopozision. Le 23 Zilye 2021, dan Caudan Arts Centre Port-Louis, li lans Rassemblement Mauricien, antoure par vin-sink manm fondater. Parti-la fer « rasanble » so valer santral; so sinbol se enn laflam, so bann kouler se terracotta ek ble.

Dan Parlman ek dan lapres, li porte bann tem ki fonn so langazman: bon gouvernans, lindepandans bann linstitision, limit lor kantite manda Premie minis, lalit kont ladrog ek pouvwar dasa. An Novam 2023, ansam ek Rama Valayden, li lans koalision Linion Moris, ki rasanble kat parti extra-parlemanter, ek apre, le 12 Oktob 2024, lalians Linion Reform avek Reform Party Roshi Bhadain, ki fer li so kandida pou pos Premie minis pou premie mwatie manda.

Dan eleksion zeneral 10 Novam 2024, li prezant li ankor enn fwa dan No. 16. Lalians du Changement ranport eleksion-la avek 60 siez lor 62; Nando Bodha pa reelir.

10 · 2024 — aujourd'hui

Enn lavwa pou demin

Lider Rassemblement Mauricien, li kontinie so konba pou enn gouvernans egzanpler, pouvwar dasa ek enn lekonomi anbisie.

Depi Novam 2024, Nando Bodha dirize Rassemblement Mauricien andeor Parlman, avek mem konstans. Li pran laparol lor bann gran deba nasional: souverennte lor Chagos, ki li konsider pa ankor konple otan ki Diego Garcia res enn baz militer etranze; reform lapansion, kot li demann enn konsiltasion nasional ek ki laz lapansion res 60 an; lavi ser, avek enn propozision bouklie kalite-pri ki kouver omwin karant prodwi esansiel.

Li defann enn reform elektoral ki garanti enn reprezantasion pli zis, enn limit lor kantite manda Premie minis ek lindepandans bann linstitision. An 2026, li propoz enn stratezi pou ki lekonomi Moris ateign mil milyar roupi (« One Trillion Rupee Economy ») dan sink an, ek li fer lapel pou rasanble bann fors lopozision otour enn gouvernans alternativ.

An Septam 2026, akote Me Kailash Trilochun, li kontest proze lalwa lor National Crime Agency, o nom separasion bann pouvwar ek bann liberte piblik. Karant an apre so koumansman dan lavi piblik, so ligne pa finn sanze: servi Moris avek bann valer.

11 · 1999 — 2018

Ekrivin

De liv, mem fidelite: memwar bann dimoun inb ek dignite bann dimoun derasine.

Zom politik, Nando Bodha osi enn romansie an lalang franse. An 1999, li pibliy avek Éditions Bénarès Beaux songes, enn roman lor lavi dan lakanpagn morisien ki rann lavi prekèr ek dignite bann fami modes fas a bann leprev, kouma kan enn siklonn pase.

An 2018, li pibliy avek Immedia L'Archipel du Sagrin, enn roman lor derasinman pep Chagosien. Liv-la altern de istwar: lexil bann fami ki finn sase depi zot zil ver Moris, ek linstalasion baz Amerikin Diego Garcia. Li sorti mem kan Lakour Enternasional Lazistis pe egzaminn kestion Chagos.

Dan sa de liv-la, lekrivin zwenn zom piblik: donn enn lavwa bann dimoun ki listwar finn les lor kote.

Formasion

  1. 1966 — 1973

    Royal College, Port-Louis

    Leskolarite segonder, admet gras a enn bours.

  2. 1974 — 1976

    Centre universitaire de La Réunion

    Letid an siens imin.

  3. 1977 — 1981

    Université Rennes 2, Lafrans

    Zeografi ek lamenazman teritwar; memwar lor irbanism operasionel ek konsiltasion (1981).

  4. Années 1990

    University of Wolverhampton, Rwayom-Ini

    Lisans an drwa (LLB), ek apre admision dan bar Moris.

Distinksion

  • 2016

    Grand Komandan Lord Zetwal ek Lakle Losean Indien (GCSK)

    Desern dan National Day Awards 2016 pou so kontribision dan domenn politik ek sosial.

Bann liv

  • Beaux songes — Éditions Bénarès, 1999
  • L'Archipel du Sagrin — Immedia, 2018